W procesie projektowym architekt współpracuje z konstruktorem i projektantami różnych branż. Dokumentacja powstaje zespołowo, jednak odpowiedzialność uczestników procesu nie zawsze jest taka sama. Gdy na budowie ujawnia się błąd konstrukcyjny, inwestor może skierować roszczenie do architekta, konstruktora lub biura projektowego. Powstaje wtedy pytanie, czy obowiązkowe OC architekta zrzeszonego w IARP obejmie szkodę wynikającą z błędu innego projektanta.
Odpowiedź zależy od okoliczności, zakresu obowiązków architekta oraz warunków ubezpieczenia. Sam fakt popełnienia błędu przez konstruktora nie oznacza automatycznie odpowiedzialności architekta ani działania jego polisy. Kluczowe znaczenie ma ustalenie zakresu powierzonych obowiązków i sposobu koordynacji projektu.
Obowiązkowe OC architekta – co obejmuje?
Obowiązkowe ubezpieczenie OC chroni przed skutkami odpowiedzialności cywilnej związanej z wykonywaniem czynności zawodowych. Nie jest jednak gwarancją pokrycia każdej szkody powstałej w procesie budowlanym.
Zakres ochrony należy oceniać na podstawie przepisów, warunków polisy oraz sumy gwarancyjnej. Znaczenie mają również wyłączenia odpowiedzialności, zakres wykonywanych czynności i zasady zgłaszania roszczeń.
Nie należy utożsamiać ubezpieczenia architekta z ochroną wszystkich uczestników projektu. Polisa konkretnej osoby nie musi obejmować działalności pracowni, podwykonawców ani innych projektantów. W każdym przypadku należy sprawdzić, kto jest objęty ochroną i w jakim zakresie.

Czy architekt odpowiada za błąd konstruktora?
Konstruktor odpowiada za część konstrukcyjną projektu w granicach powierzonych mu obowiązków i posiadanych uprawnień. Architekt odpowiada za własną dokumentację oraz koordynację międzybranżową wynikającą z umowy lub przepisów. Nie ma obowiązku ponownego wykonywania obliczeń konstruktora, ale powinien reagować na oczywiste nieprawidłowości.
Przy ocenie odpowiedzialności znaczenie mogą mieć:
- zakres umowy zawartej z inwestorem,
- podział obowiązków między architektem a konstruktorem,
- charakter błędu i możliwość jego zauważenia,
- informacje przekazane przez konstruktora,
- sposób prowadzenia koordynacji międzybranżowej,
- wpływ błędu na powstanie szkody.
Jeżeli architekt nie miał podstaw do kwestionowania opracowania konstrukcyjnego, jego odpowiedzialność może być ograniczona. Inaczej sytuacja wygląda w przypadku zignorowania oczywistych niezgodności lub błędów koordynacyjnych (więcej informacji tutaj: https://kaszkowskiarchitekci.net/nadzor-autorski-a-roszczenia-generalnego-wykonawcy-jak-dokumentowac-odpowiedzi-na-zapytania-z-budowy-by-obronic-pracownie-przed-zarzutem-opoznienia-robot/).
Kiedy może zadziałać polisa OC architekta?
Jeżeli inwestor kieruje roszczenie do architekta, należy sprawdzić, czy zgłoszenie mieści się w zakresie ochrony. Ubezpieczyciel powinien otrzymać informację o zdarzeniu oraz dokumentację umożliwiającą ocenę sprawy.
Trzeba odróżnić sytuację, w której szkoda wynika wyłącznie z błędu konstruktora, od przypadku współodpowiedzialności kilku osób. Jeżeli do szkody przyczynił się zarówno błąd konstrukcyjny, jak i niewłaściwa koordynacja projektu, odpowiedzialność może zostać podzielona pomiędzy kilka podmiotów.
Nie można zakładać, że polisa architekta automatycznie pokryje skutki błędów innych projektantów. Zakres ochrony zawsze zależy od warunków konkretnego ubezpieczenia.
Jak postępować po otrzymaniu roszczenia?

Po otrzymaniu informacji o szkodzie należy zabezpieczyć dokumentację i sprawdzić terminy zgłoszenia zdarzenia. Warto zgromadzić umowy, rysunki, obliczenia, protokoły koordynacyjne oraz korespondencję dotyczącą spornego rozwiązania.
Pomocne będzie w szczególności:
- terminowe zgłoszenie szkody ubezpieczycielowi,
- zachowanie wezwania i załączników,
- zgromadzenie umów określających zakres odpowiedzialności stron,
- ustalenie obowiązującej wersji dokumentacji,
- udokumentowanie działań podjętych po wykryciu błędu,
- powstrzymanie się od uznania roszczenia bez konsultacji z ubezpieczycielem.
Jeżeli wada może wpływać na bezpieczeństwo obiektu, działania techniczne mają pierwszeństwo przed sporem dotyczącym odpowiedzialności finansowej.
Jak ograniczyć ryzyko już na etapie umowy?
Umowa z inwestorem powinna precyzyjnie określać zakres projektu, odpowiedzialność za opracowania branżowe i zasady koordynacji. Warto wskazać, kto zamawia dokumentację konstrukcyjną, kto ją sprawdza i jakie informacje są przekazywane pomiędzy uczestnikami procesu.
Pracownia powinna również regularnie analizować zakres posiadanych ubezpieczeń. Obowiązkowe OC nie zawsze odpowiada wszystkim ryzykom związanym z prowadzeniem działalności projektowej.
Obowiązkowe OC architekta nie jest polisą obejmującą każdy błąd członka zespołu projektowego. Może mieć zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy architekt ponosi odpowiedzialność cywilną objętą ochroną. Ostateczna ocena zależy od zakresu obowiązków, dokumentacji oraz warunków ubezpieczenia.
